Cynamonowa bibliotekara
wtorek, 17 listopada 2026
"Czarny kot i biblioteka utraconych wspomnień" siła pisania
wtorek, 3 listopada 2026
"Bilans snów" bilans ofiar
Jedna z bohaterek powieści w czasie pandemii robi bilans snów, czyli swoich miłości, który jej znajoma nazywa bilansem ofiar.
I o tym była dla mnie ta powieść. O kobiecych snach: marzeniach o miłości, macierzyństwie, rodzinie, wolności oraz o ofiarach: o przemocy, rytualnych okaleczeniach, o wizji, która już nie jest ich, ale którym mają się podporządkować, o stereotypach (rasowych, politycznych, dotyczących płci).
Cztery różne historie, cztery różne kobiety. Kilka wspólnych mianowników, bo sny mogą być podobne, a bycie ofiarą zawsze boli. Do tego zderzenie snu o Ameryce i snu o Afryce, z tym, co kraje mogą robić tym, którzy (i które!) tam mieszkają. Najciekawsze było dla mnie to afrykańskie spojrzenie: różnicujące poziomy ekonomiczne, zasady, koloryty opowieści. Do tego czas, gdy pandemiczne wyhamowanie potęgowało lęki, ale chciało dać też nadzieję bohaterkom.
Ale nie chwyciła mnie ta książka w kleszcze. Były sceny, które zostaną, ale bardziej przez temat, który, niestety zawsze, wbija w fotel (przemoc, okaleczania). I gdy zastanawiałam się dlaczego nie dołączę do chóru zachwytów, zrozumiałam.
Lubię drugi plan. Te postaci, które wpadają w życie głównych bohaterów ze swoją historią. A tu były protagonistki i epizodyści (nawet jeśli postaci miały jakąś rolę do wykonania to spełniały ją bez wniesienia elementu swojej historii). W szeregu facetów przechodzących przez życie bohaterek, ich stereotypowych szefów, koleżanek z imprez, pojawiły się siostra i córka bohaterek, które miały swoje krótkie historie. I tego mi brakowało-drugiego planu, który dopełnia główne losy, który daje dodatkowe wątki i wewnętrzny ruch, bo w większości mamy tu pojedyncze historie, które muszą napędzić wydarzenia z życia głównych bohaterek.
Cieszę się, że przeczytałam, zapamiętam nazwisko (to była moja pierwsza afrykańska autorka), ale po fali zachwytów chyba liczyłam na coś więcej. Tak wypada mój bilans tej lektury.
Chimamanda Ngozi-Adichie "Bilans snów". Przeł. Kaja Gucio. Wyd. Filia Poznań 2026.
poniedziałek, 26 października 2026
"Śmierć w chmurach" i pszczoła w samolocie
Gdy Christie w 1935 roku wydawała swoją powieść, samolot był niezwykłym miejscem akcji: oryginalnym, a jednocześnie świetnie sprawdzającym się w ramach motywu zamkniętego pokoju, bo kabina pasażerska 1 klasy naturalnie ograniczała liczbę podejrzanych. Natomiast niepokoje lotu na tyle osłabiły czujność Herculesa Poirota, że genialny detektyw sam stał się przez moment podejrzanym.
Agatha, poza nietypowym miejscem zbrodni, daje nam swój popisowy zestaw, czyli intrygę, mylenie tropów, psychologię postaci i ciut humoru. Poza tym Poirot wraca w swoim wcieleniu romantycznego swata, co nie przeszkadza w odważnej grze z domniemanym zbrodniarzem.
Ofiarą jest tym razem lichwiarka, a potencjalnym narzędziem (nie jest siekiera-wtedy byłoby łatwiej...) jest zatruta strzałka, czy raczej sprawca chciałby, by tak wszyscy myśleli... Ale Poirot z Jappem i francuską policją sprawdzą alibi wszystkich pasażerów, wśród których są m.in. arystokratka, pomoc fryzjerska, francuscy archeolodzy, dentysta i autor kryminałów.
Czy Poirot zaskakuje? Tak, chociaż działa zgodnie ze swoim porządkiem i metodą, a poszlak szuka w charakterze postaci. Dopuszcza też pomoc wybranych pasażerów, których dzięki temu poznajemy jeszcze lepiej. Czy odkryje winę i wyjaśni cały mechanizm zbrodni? Oczywiście! Czy jak to papa Poirot miewa w zwyczaju zatroszczy się o szczęście pewnej młodej damy? Niewykluczone!
Zbrodnia, zamknięty krąg podejrzanych, szczypta dowcipu i sporo wiedzy o charakterach. Agatha Christie w wydaniu, które lubimy najbardziej. A do tego piękna okładka i ten leciutki powiew ekstrawagancji najlepszego detektywa na świecie, który nawet jeśli w chmurach traci czujność, na ziemi mistrzowsko przesuwa figury na planszy.
Za książkę dziękuję Wydawnictwu.
Agatha Christie, "Śmierć w chmurach". Przeł. Beata Hrycak-Domke. Wyd. Dolnośląskie. Wrocław 2026.
środa, 14 października 2026
"Pociąg o północy" podróż życia
Wilbur, osiemdziesięcioletni właściciel sieci księgarni, umiera. Na granicy światów wsiada w pociąg, którym przemierzy swoje życie. Stacjami są wydarzenia niełatwe, te, które miały na niego wpływ. Oczywiście jest niemym świadkiem, który nie może mieszać w przeszłości.
Dorastanie bez ojca, wojennego bohatera, bieda angielskiej prowincji, brat, który szuka swojej drogi. Ona, dziewczyna, która od pierwszego wejrzenia stała się mu bliska. I jeszcze książki, dzięki którym najpierw poznał inny świat, a potem zaczął karierę. Losy Wilbura mogły stać się udziałem wielu, ale tylko on śledzi je z okien pociągu. I gdy nam, czytelnikom, wydaje się, że już wiele wiemy, bohater decyduje się na krok, który może zmienić trasę. Bo, chociaż to oczywiste i banalne, tylko my możemy zmienić swoje życie: wybierając codziennie to, co ważne I ważniejsze.
Matt Haig proponuje powieść o powojennym dzieciństwie, dorastaniu w latach 70. i kapitalistycznych przełomach lat 90, o człowieku, który miał cel, ale stracił coś i kogoś, co wydawało mu się oczywiste. O miłości, odpowiedzialności, wybaczaniu sobie i odpuszczaniu. To powieść przypominająca, że codziennie wybieramy i czasem dopiero z perspektywy lat widzimy konsekwencje.
Pomysł ze stacjami pozwala na dynamiczną i wciągającą akcję, a krótkie rozdziały zachęcają by poznawać historię tej niezwykłej podróży.
O ile w "Bibliotece o północy" autor pokazywał różne warianty życia, tu daje pełen obraz i nadzieję na to, że coś można zmienić, mając świadomość zysków i strat. Dość komfortowa sytuacja, prawda? Ale takie rzeczy tylko w książkach. A o książkach też tu trochę jest. Jest o zachwyconym literaturą chłopaku, który z czasem i nadmiarem obowiązków związanych z pracą w książkach przestaje czytać. Jest też o momentach, gdy odpowiedzi na życiowe pytania znajdujemy w fikcji.
"A fakt, że spośród wszystkich książek w sklepie zabrał
ze sobą do domu właśnie tę, sprawił, że w końcu uwierzył w jakąś siłę wyższą lub kosmiczny porządek. Żadna inna książka nie byłaby w stanie do niego wówczas dotrzeć, lecz tej się udało. Sprawiła, że niemal wybaczył samemu sobie."
Wilbur, osiemdziesięcioletni właściciel sieci księgarni, umiera. Na granicy światów wsiada w pociąg, którym przemierzy swoje życie. Stacjami są wydarzenia niełatwe, te, które miały na niego wpływ. Oczywiście jest niemym świadkiem, który nie może mieszać w przeszłości.
Dorastanie bez ojca, wojennego bohatera, bieda angielskiej prowincji, brat, który szuka swojej drogi. Ona, dziewczyna, która od pierwszego wejrzenia stała się mu bliska. I jeszcze książki, dzięki którym najpierw poznał inny świat, a potem zaczął karierę. Losy Wilbura mogły stać się udziałem wielu, ale tylko on śledzi je z okien pociągu. I gdy nam, czytelnikom, wydaje się, że już wiele wiemy, bohater decyduje się na krok, który może zmienić trasę. Bo, chociaż to oczywiste i banalne, tylko my możemy zmienić swoje życie: wybierając codziennie to, co ważne I ważniejsze.
Matt Haig proponuje powieść o powojennym dzieciństwie, dorastaniu w latach 70. i kapitalistycznych przełomach lat 90, o człowieku, który miał cel, ale stracił coś i kogoś, co wydawało mu się oczywiste. O miłości, odpowiedzialności, wybaczaniu sobie i odpuszczaniu. To powieść przypominająca, że codziennie wybieramy i czasem dopiero z perspektywy lat widzimy konsekwencje.
Pomysł ze stacjami pozwala na dynamiczną i wciągającą akcję, a krótkie rozdziały zachęcają by poznawać historię tej niezwykłej podróży. "To wszystko dzieje się tak szybko (...)Tak właśnie bywa z życiem, gdy nie jesteśmy bardzo uważni". Może właśnie dla tego zdania, które pobrzmiewa w różnych wariantach w powieści, warto ruszyć w tę podróż. Kto wie, co zobaczymy za swoimi oknami.
piątek, 9 października 2026
"O objętości czasu 1". Obecność. Obojętność. Obcość
niedziela, 4 października 2026
"Na nogach" o wolności chodzenia
Chodzę szybko, robię duże kroki. Umiem chodzić (szybko) na obcasach. Uważam, że stres dobrze wytuptać. Lubię chodzić. Lubię zmierzać do celu i tak po prostu iść zupełnie inną drogą do jeszcze innego miejsca.
Agata Romaniuk zrobiła mi wielką przyjemność swoim literackim spacerem. Przechadza się (i przystaje)między historią, anatomią, modą,urbanistyką, przyrodą, literaturą. Każdy z 12 kroków tej książki jest osobnym reportażo-esejem na temat związany z chodzeniem. Jest więc o życiu piechura, wędrujących filozofach, Duńczykach przyglądającym się Włochom z balkonu, by sprawdzić, jakie funkcje powinny spełniać miasta i ich ulice. Jest o butach: półmetrowych koturnach renesansowych Wenecjanek, polskich trzewikach i sportowych wymarzonych przez ludzi w kryzysie bezdomności. Jest o wielkich marszach, pielgrzymkach i (nie)zwykłej włóczędze po lasach.O tym, jak skomplikowanym i wymagającym użycia wielu mięśni zadaniem jest chodzenie (naciągnęłam niedawno naprężacz powięzi szerokiej, dowiadując się jednocześnie o istnieniu tego mięśnia i jego roli w chodzeniu.) Jest o sztuce flanerowania, dwóch spojrzeniach spacerującego po Powiślu Wokulskiego i o wędrujących kobietach.
Romaniuk pisze o chodzeniu jako o sposobie na życie: o wyruszających w drogę podróżnikach, badaczach. Pisze o tych, którzy muszą chodzić, by wypełnić swój dzień. I o tych, dla których chodzenie jest wyrazem wolności. Bo coś w tym jest. Świadomość, że mogę iść gdzie chcę, stanąć i w dowolnym momencie zmienić trasę (i nie muszę się spieszyć!) jest jedynym z tych niezwykłych elementów wolności, których pewnie nie doceniamy. O tym jest ta książka. O chodzeniu. Wielu aspektach poruszania się i związanych z tym aspektów historycznych, społecznych. O tym, że zwykły spacer może być podróżą w przeszłość, albo momentem, gdy do głowy wpadnie najlepszy pomysł. O pierwszych krokach i dojściu do celu. O codziennej czynności, która wreszcie dostała refleksje i spojrzenie, na które zasługuje. A to wszystko opowiedziane z lekkością i erudycją (czyli drogą, którą zwykła chodzić autorka), uzupełnione garścią interesujących faktów i ciekawostek.
Mój profesor uważał, że w kraju dzieje się dobrze, gdy chodniki są tak równe i szerokie, że można po nich chodzić czytając. Nie namawiam do aż takiej odwagi, ale po lekturze "Na nogach" chodzenie nie jest już tak oczywiste i zwyczajne
I jeszcze jedno:czy ktoś pamięta piosenkę Fasolek: "Per pedes gnam, czyli na piechotę. Zawsze przystanę gdy mam ochotę, nigdy biletu nie potrzebuję, rozkładem jazdy się nie przejmuję". Brzmiała mi w głowie! Idę!
Za książkę dziękuję wydawnictwu.
Agata Romaniuk, "Na nogach. Opowieści o chodzeniu". Wyd. Filia Literacka. Poznań 2026.
czwartek, 1 października 2026
"Muzyka. Wielka biografia" od wieloryba do AI.
"Jaki jest pierwszy stopień muzykalności?" Zapytali muzykolodzy, gdy zaczęłam do nich chodzić na specjalizację operologiczną. "Rozróżnić, kiedy grają, a kiedy nie".






